قبلاً در رابطه با انواع روش‌های تدریس نوین مقالاتی در وب‌سایت روش تدریس قرار گرفته است در ادامه دو روش بسیار جدید و جذاب را معرفی می کنیم:

انواع روش‌های تدریس نوین؛

شماره یک: روش تدریس طنز به‌جای استبدادِ دقت

بگذارید قصه بگویم:

مدرس وارد کلاس می‌شود و یک مطلب را به‌صورت بسیار علمی و دقیق توضیح می‌دهد. کلاس کاملاً ساکت است. مدرس تصور می‌کند که این سکوت نشانه رضایت است و با شجاعت از مخاطبین می‌پرسد:

سؤالی دارید؟

باکمال تعجب می‌بیند بهترین شاگردش سؤالی بسیار بدیهی و ساده می‌پرسد، انگار هیچ‌چیز متوجه نشده است. دوباره به همان روشِ دقیق و خشک تدریس می‌کند این بار در کلاس همهمه می‌شود، انگار همه خسته شده‌اند. استاد بعد از یک ساعت تدریس واقعاً خسته شده، صدایش گرفته و فقط سعی می‌کند کلاس را آرام کند.

استاد می‌گوید: ببینید می‌دانم این مبحث سخت است اما چاره‌ای نیست!

مشکل اینجاست که تمام جلسات این استاد به همین شکل شروع می‌شود و به پایان می‌رسد.

اشکال از کجاست؟

اشکال از استبدادِ دقت است!

استبداد دقت چیست؟

استبداد دقت زمانی به وجود می‌آید که یک مدرس می‌خواهد یک موضوع علمی را با تمام جزئیات علمی و غیرضروری آموزش دهد.

مدرس هنرمند باید بتواند مسائل علمی را ساده کند، جزيیات را حذف نماید و مباحث سخت علمی را به‌صورت قصه دربیاورد، باید بتواند شخصیت‌سازی کند و به عبارتی تدریس با قصه را بلد باشد.

نشانه های استبداد دقت چیست؟

• استفاده از کلمات سخت به جای کلمات ساده:

از صحبت کردن صمیمی و ساده نترسید اگر مطلب را خوب منتقل کنید شمارا به‌عنوان یک استاد خوب می‌شناسند و نمی‌گویند شما بی‌سواد هستید. برخی تمایل دارند از واژه های لاتین در حالی که معادل فارسی ساده و روان وجود دارد استفاده کنند. (البته در برخی محیط های تخصصی این کار پذیرفته است)

• استفاده از مترادف های خسته کننده:

مثال نادرست: تفاهم، مرافقت و سازگاری باعث پیشرفت کلاس می‌شود. مثال درست: تفاهم باعث پیشرفت کلاس می شود.

• مانع شدن از خنده‌های طبیعی در کلاس:

سه چیز باعث تمایز یک استاد می شود: توانایی علمی، اخلاق، طنز

انواع روش‌های تدریس نوین

پیشنهاد می کنم مقاله استفاده از طنز در تدریس را مطالعه کنید

نمونه یک معلم خلاق که به زیبایی از انواع روش‌های تدریس نوین استفاده می‌کند تیلر دیوت Tyler DeWitt است. به نظر من (محمد حافظی نژاد) تدریس او بسیار عالی است. او ساده و عاشقانه تدریس می‌کند. در ادامه نمونه‌ای از تدریس و سخنرانی او را ببینید:

انواع روش‌های تدریس نوین ، شماره دو:

احترام به تفکر مخاطب به‌جای نفرین دانش

• گاهی شما عاشق موضوعی هستید ولی این موضوع در نگاه مخاطب شما بی‌فایده و مزخرف است!
• گاهی در نگاه شما مطلبی بسیار ساده است ولی در نگاه مخاطب بسیار سخت است!

به این حالت‌ها نفرین دانش می‌گویند.

نفرین دانش زمانی به وجود می‌آید که برداشت شما از موضوع با برداشت مخاطب شما از موضوع اختلاف فاحشی دارد.

این اختلاف‌نظر در شروع هر مطلبی طبیعی است مهم این است که مدرس از این اختلاف‌نظر آگاه باشد. نفرین دانش یعنی اینکه مدرس این اختلاف‌نظر عمیق را درک نمی‌کند.

چگونه باید از نفرین دانش خلاص شویم؟

کافی است خودمان را جای مخاطب بگذاریم و سؤال‌های زیر را از خودمان بپرسیم:

• این مطلب نیاز به چه پیش‌نیازهایی دارد؟
• آیا مخاطب من آماده این مبحث هست؟
• گفتن این مطلب چقدر ضروری است؟

بعدازاینکه پاسخ‌هایی مناسب برای این سؤالات پیدا کردیم می‌توانیم تدریس خودمان را شروع کنیم. معمولاً اساتیدی که معلومات بالا دارند دچار این مشکل می‌شوند پیشنهاد می‌کنم مقاله شش اشتباه که مدرسان با معلومات بالا انجام می‌دهند را مطالعه کنید.

در روش تدریس “احترام به تفکر مخاطب به‌جای نفرین دانش”؛ شما باید با عینک مخاطب به دنیا نگاه کنید. 

اگر روش تدریس ما سازنده گرایی باشد کمتر دچار نفرین دانش می شویم.

در مقالات بعدی در رابطه با سازنده گرایی بیشتر خواهیم گفت

انواع روش‌های تدریس نوین – انواع روش‌های تدریس نوین