جهت ورود به نسخه قدیمی سایت کلیک کنید

روش وانمود سازی

آیا تا به حال از شما خواسته اند در یک کلاس درس، به جای فرد دیگری ایفای نقش کنید؟ آیا تا به حال در یک بازی آموزشی، در نقش شخص دیگری ظاهر شده اید؟

اگر پاسخ شما به یکی از این دو پرسش یا هر دو پرسش مثبت است، در واقع روشی را تجربه کرده اید که به روش وانمود سازی یا روش تقلیدی معروف است.

روش وانمود سازی چیست؟

به طور کلی، تقلید یا وانمود سازی عبارت است از دسترسی به جوهر و اصل یک چیز، بدون آنکه لازم باشد تمام جوانب واقعی آن مورد توجه قرار گیرد.

هدف از به کارگیری این روش در مقاطع مختلف تحصیلی، آشنایی دانش آموزان با انواع ارتباطات و برخوردهای مرسوم در میان بزرگسالان است؛ بدون آنکه هنگام اجرای یک نقش، نگران اشتباهات خود یا یادآوری های دیگران باشند.

از طریق اجرای نمایش های اجتماعی و بازی های تقلیدی، دانش آموزان می توانند شیوه برقراری ارتباط و انواع رفتارهای افراد را بهتر بشناسند.

بازیگری و ایفای نقش

بازیگری یا ایفای نقش، اجرای نقشی است که هدف آن بر اساس تصمیمات قبلی تعیین شده باشد. برای مثال، بازسازی صحنه های تاریخی، حوادث اجتماعی، رویدادهای مهم روز یا موقعیت های خیالی در یک زمان و مکان مشخص.

در این نوع بازی ها، دانش آموز در نقش فرد دیگری ظاهر می شود و با نمایش اعمال و رفتارهای او، شخصیت آن فرد را به تصویر می کشد. همچنین نسبت به انگیزه هایی که در بروز این رفتارها و کردارها موثر بوده اند، شناخت بهتری پیدا می کند.

نمایش اجتماعی

نمایش اجتماعی نوعی فعالیت گروهی است که در آن، حل مشکلات موجود در روابط اجتماعی انسان ها مطرح می شود. این مشکلات ممکن است به زندگی دانش آموز در محیط مدرسه، منزل یا جامعه مربوط باشند.

با اجرای این نمایش های گروهی، دانش آموزان فرصت پیدا می کنند راه حل های مناسب دیگری را برای مشکلی که گروه با آن روبه رو شده است، کشف و بررسی کنند.

بازی های وانمود سازی

بازی های وانمود سازی به فعالیت هایی گفته می شود که در آنها دانش آموزان به عنوان افراد مسئول و تصمیم گیرنده، نقش های معینی را بر عهده می گیرند و در چارچوب قوانین مشخص، برای رسیدن به اهداف مورد نظر نقش آفرینی می کنند؛ به گونه ای که انگار تمام اتفاقات به صورت واقعی رخ داده اند.

یکی از نمونه های معروف این بازی ها، بازی تجاری مونوپولی (Monopoly) است. در این بازی، شرکت کنندگان به خرید و فروش مستغلات و انجام فعالیت های بازرگانی می پردازند و در چارچوب قوانین بازی، تصمیم های اقتصادی می گیرند.

بررسی های علمی نشان می دهد که با وجود گذشت نزدیک به بیست سال از اجرا و توسعه روش وانمود سازی، هنوز اطلاعات ما درباره تاثیر این روش بر توانایی های شناختی دانش آموزان بسیار محدود است.

عوامل شکل گیری روش وانمود سازی

شکل گیری روش وانمود سازی را می توان در سه عامل اصلی جستجو کرد:

  • آموزش دهندگان وانمود سازی
  • بازی ها
  • بازیگری و ایفای نقش

۱. آموزش دهندگان وانمود سازی

ابزارهای آموزش دهنده وانمود سازی، همزمان با گسترش صنعت هوانوردی و فضانوردی مورد استفاده قرار گرفتند. این ابزارها ابتدا برای آموزش خلبانان و سپس برای تربیت فضانوردان به کار گرفته شدند.

این وسایل آموزشی با شبیه سازی شرایط پرواز، امکان تمرین و آماده سازی خلبانان و فضانوردان را روی زمین فراهم می کنند تا پیش از مواجهه با شرایط واقعی، مهارت های لازم را کسب کنند.

۲. بازی ها

بازی ها بخشی از فرهنگ هر جامعه را تشکیل می دهند و به عنوان فعالیت هایی مهیج و سرگرم کننده شناخته می شوند. افراد در این بازی ها توانایی ها و مهارت های خود را به نمایش می گذارند و گاهی با یکدیگر به رقابت می پردازند.

۳. بازیگری

بازیگری و ایفای نقش دیگران، یکی از فعالیت های جذاب کودکان و نوجوانان است. کودکان زمانی که در قالب شخصیت های مختلف ایفای نقش می کنند یا در نقش شخصیت های داستان های مورد علاقه خود ظاهر می شوند، لذت زیادی می برند.

رهنمودها و مهارت های عملی در روش وانمود سازی

معلم هنگام به کارگیری روش وانمود سازی باید نکات زیر را مورد توجه قرار دهد تا فعالیت ها به شکل هدفمند و موثری اجرا شوند:

  • انتخاب یک موقعیت مناسب، طرح یک مشکل یا طراحی یک بازی که دانش آموزان را از طریق نقش آفرینی، نمایش گروهی یا فعالیت های وانمود سازی به اهداف آموزشی هدایت کند.
  • برنامه ریزی دقیق به گونه ای که مسئولیت ها، نقش هر یک از افراد، مواد و وسایل مورد نیاز، مکان مناسب و زمان کافی مشخص باشند.
  • ارائه راهنمایی های لازم به نحوی که تک تک دانش آموزان متوجه شوند اجرای این فعالیت ها چگونه می تواند به رسیدن به اهداف تعیین شده کمک کند.
  • توضیح دقیق تمام دستورالعمل ها برای دانش آموزان.
  • پاسخ دادن به پرسش های دانش آموزان درباره فعالیت ها و مراحل اجرا.
  • انتخاب دانش آموزانی که قرار است مهارت ها و توانایی های مختلفی را نمایش دهند یا تعیین افرادی که بیشترین بهره را از این روش خواهند برد.
  • کمک به دانش آموزان در مراحل اولیه اجرای فعالیت ها.
  • نظارت و سرپرستی بر اجرای روش، برای اطمینان از انجام درست مراحلی که در دستورالعمل پیش بینی شده اند.
  • ارائه پیشنهادهای لازم برای اجرای بهتر و موثرتر فعالیت ها.
  • ارزشیابی دقیق کیفیت اجرای روش؛ به گونه ای که از یک سو به دانش آموزان در درک اهداف مورد نظر کمک کند و از سوی دیگر، آنان را برای اجرای فعالیت های بعدی آماده تر سازد.

امتیازها و مزایای روش وانمود سازی

استفاده از روش وانمود سازی می تواند فرصت های متنوعی برای یادگیری و مشارکت دانش آموزان فراهم کند. مهم ترین امتیازهای این روش عبارت اند از:

  • اجرای فعالیت های تقلیدی بسیار لذت بخش و هیجان آور است و دانش آموزان علاقه زیادی به شرکت در این فعالیت ها نشان می دهند.
  • این روش معلمان را به طراحی و تهیه برنامه های تقلیدی ابتکاری تشویق می کند؛ برنامه هایی که ممکن است با همکاری دانش آموزان یا بدون همکاری آنان اجرا شوند.
  • اجرای این روش می تواند به کسب تجربه هایی منجر شود که امکان وقوع آنها در یک محیط واقعی وجود ندارد.
  • از آنجا که دانش آموز مستقیما و به صورت عملی در فعالیت های آموزشی درگیر می شود، میزان انتزاعی و مجرد بودن موضوعات برای او کاهش می یابد؛ حتی اگر ماهیت این موضوعات کاملا انتزاعی باشد.
  • برای اجرای این روش، تسلط کامل دانش آموز به مهارت های گفتاری ضروری نیست؛ زیرا در بسیاری از موارد، دانش آموز تنها به مجموعه ای از راهنمایی های ساده نیاز دارد.
  • اجرای این روش، همکاری متقابل میان دانش آموزان را تقویت می کند و سبب ایجاد وحدت و هماهنگی بیشتر در کلاس می شود.
  • تدریس با این روش می تواند در دانش آموزان کم استعداد، بی علاقه یا کند، انگیزه ایجاد کند. در این روش، حرکات، رفتارها و نتایج احتمالی آنها مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرند.
  • اجرای این روش به معلمان امکان می دهد تا با توانایی ها و استعدادهای دانش آموزان خود بهتر آشنا شوند.

محدودیت ها و معایب روش وانمود سازی

با وجود مزایای متعدد، روش وانمود سازی محدودیت هایی نیز دارد که معلم باید پیش از انتخاب و اجرای آن در نظر بگیرد.

  • هنوز تحقیقات کاملی که تاثیر قطعی وانمود سازی را در بهبود کیفیت یادگیری نشان دهند، انجام نشده است.
  • اجرای برنامه های تقلیدی تجاری و شبیه سازی های پیچیده ممکن است بسیار پرهزینه باشد. مخالفان این روش معتقدند نباید صرفا به بهانه افزایش انگیزه دانش آموزان، هزینه های گزافی به آموزش و پرورش تحمیل کرد.
  • اجرای این روش ممکن است پرسش هایی درباره اعتبار و واقع گرایی تکنیک های آن ایجاد کند؛ به ویژه زمانی که بخش های مهمی از شرایط واقعی در برنامه حذف شده باشند. برای مثال، هنگام استفاده از وسایل آموزشی شبیه سازی رانندگی، ممکن است سر و صدا و ترافیک واقعی وجود نداشته باشد و راننده احساس حضور در جاده واقعی را تجربه نکند.
  • اجرای این روش مستلزم گروه بندی دانش آموزان و جابه جایی آنها در کلاس درس یا ساختمان مدرسه است.
  • برای اجرای موثر این روش، معلم و دانش آموزان باید از قدرت تخیل مناسبی برخوردار باشند.
  • اجرای این روش ممکن است روابط مرسوم میان معلم و دانش آموزان را تغییر دهد و روابط غیررسمی تری را جایگزین روابط رسمی کند.
  • گاهی اولیای دانش آموزان این روش را صرفا نوعی سرگرمی و بازی تلقی می کنند و از ارزش آموزشی آن آگاهی کافی ندارند.

نکته پایانی: روش وانمود سازی زمانی می تواند به یک تجربه آموزشی ارزشمند تبدیل شود که فعالیت ها با هدف مشخص طراحی شوند، نقش ها و قوانین برای دانش آموزان روشن باشند و معلم پس از پایان اجرا، فرصت مناسبی برای بررسی تجربه ها و ارزشیابی یادگیری فراهم کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اپلیکیشن ما رو نصب کن!
برای دسترسی سریع‌تر، سایت رو روی گوشی خودت نصب کن.